Grupa Ładosia i jej historia w reportażu "Pamięć o poświęceniu"

80 lat temu, w 1941 roku, w Bernie, w Szwajcarii, polscy dyplomaci we współpracy ze środowiskami żydowskimi rozpoczęli tzw. akcję paszportową, której celem było ratowanie Żydów przed Holokaustem. Aleksander Ładoś, Stefan Ryniewicz, Konstanty Rokicki, Abraham Silberschein, Chaim Eiss oraz Juliusz Kühl – którzy tworzyli Grupę Ładosia – wystawiali fałszywe paszporty i poświadczenia obywatelstwa krajów latynoamerykańskich na nazwiska Żydów zagrożonych Zagładą. Była to szansa na internowanie tych osób oraz ewentualną wymianę na niemieckich jeńców wojennych, zamiast transportu do obozów śmierci. Dzięki temu część Żydów doczekała końca wojny.

Instytut Pileckiego, we współpracy z partnerami w Polsce i za granicą, prowadzi od kilku lat badania naukowe i kwerendy archiwalne na temat działalności Grupy Ładosia. Zaowocowały one m.in. wydaniem w 2019 roku opracowania naukowego Listy Ładosia z nazwiskami ponad 3 tys. osób, dla których zostały wystawione paszporty.

Wysiłki badaczy nie tylko potwierdziły przebieg akcji paszportowej, lecz także dowiodły, że była to jedna z największych operacji ratowania Żydów z Holokaustu, jaką przeprowadzili dyplomaci. Członkowie Grupy Ładosia ratowali nie tylko Żydów polskich, lecz także obywateli innych krajów, m.in. Niemiec, Austrii, Holandii czy Czechosłowacji. 

Badacze Holokaustu profesorowie Mordecai Paldiel i Daniel Blatman podkreślają, że liderzy Grupy Ładosia powinni zostać uhonorowani medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata". To jedno z najważniejszych izraelskich odznaczeń państwowych jest przyznawane osobom ratującym Żydów w czasie II wojny światowej. Do tej pory Instytut Yad Vashem przyznał je jednemu członkowi Grupy – konsulowi Konstantemu Rokickiemu.

***

Do wysłuchania reportażu autorstwa Urszuli Żółtowskiej-Tomaszewskiej pt. "Pamięć o poświęceniu" zapraszamy w poniedziałek (20 grudnia) o godz. 18.45.